Du lịch sinh thái ở Pakistan

Vùng núi phía bắc Pakistan ẩn chứa loài hoang dã khiến hầu hết du khách lần đầu phải bất ngờ. Riêng Gilgit-Baltistan đã bảo vệ sáu vườn quốc gia, trong đó có Deosai, một cao nguyên trên 4.000 m che chở cho một trong những quần thể gấu nâu Himalaya dày đặc nhất thế giới. Nhờ công tác bảo vệ do cộng đồng dẫn dắt, đàn gấu Deosai đã hồi phục từ chưa đầy 20 cá thể vào đầu thập niên 1990 lên khoảng 80 con ngày nay. Báo tuyết, bóng ma của những dãy núi này, được đếm ở mức 155 đến 167 cá thể trong cuộc khảo sát quốc gia bài bản đầu tiên, điều đó đưa Pakistan thành thành trì lớn thứ ba của loài này trên trái đất.

Thứ biến những kẻ săn trộm thành người bảo vệ ở đây chính là tiền, được trả đúng cách. Theo mô hình bảo tồn cộng đồng của Pakistan, những ngôi làng tự quản lý động vật hoang dã của mình giữ lại 80 phần trăm phí từ hạn ngạch săn lấy chiến lợi phẩm hằng năm vốn được giới hạn rất chặt, phần còn lại nộp cho nhà nước. Nguồn thu đó, cùng với sự hỗ trợ từ Mạng lưới Phát triển Aga Khan, khiến con markhor sống có giá hơn con markhor chết: loài vật biểu tượng quốc gia của Pakistan đã được IUCN hạ mức từ Nguy cấp xuống Sắp bị đe dọa vào năm 2015 sau nhiều thập kỷ hồi phục.

Chọn một tour sinh thái là bạn kết nối mình vào hệ thống ấy. Bạn nghỉ tại các nhà khách do cộng đồng vận hành, thuê hướng dẫn viên thiên nhiên địa phương, và trả những khoản phí đến được quỹ bảo tồn của làng thay vì rơi vào tay trung gian. Đây không phải một sản phẩm xa xỉ và nó cũng không giả vờ là vậy. Đó là một cách đi qua Karakoram để lại cho động vật hoang dã, và những con người nay đang canh giữ chúng, một cuộc sống tốt đẹp hơn nhờ chuyến đi của bạn.

Những loài hoang dã bạn có thể gặp

Deosai là nơi chắc chắn nhất để thấy động vật hoang dã trong chuyến đi. Gấu nâu Himalaya là loài biểu tượng, dễ tìm nhất vào sáng sớm và chiều muộn trên khắp các bình nguyên; marmot vàng có ở khắp nơi, và chó sói Tây Tạng cùng cáo đỏ thi thoảng băng qua. Trong các thung lũng Karakoram và Hindu Kush, ibex Himalaya và cừu xanh là những loài thường gặp, với đại bàng vàng và kền kền griffon Himalaya lượn trên đầu.

Báo tuyết là loài không ai dám hứa với bạn. Nó thực sự hiếm, ngụy trang tài tình và phần lớn sống về đêm, nên một lần thực sự nhìn thấy nó là chuyện may mắn cộng thêm sự kiên nhẫn. Chúng tôi lần theo dấu vết, đặt kỳ vọng thực tế, và xem mọi thoáng nhìn là phần thưởng đúng nghĩa. Nếu thấy con báo là mục tiêu duy nhất của bạn, các chuyến thám hiểm báo tuyết chuyên biệt của chúng tôi sẽ cho bạn cơ hội tốt nhất vào đúng mùa.

Mô hình bảo tồn vận hành ra sao

Khắp Gilgit-Baltistan giờ đây có hàng chục khu bảo tồn do cộng đồng quản lý, mỗi khu do một tổ chức làng điều hành, đặt ra luật lệ địa phương, thuê người canh gác động vật hoang dã và quyết định cách chi tiêu nguồn thu bảo tồn của mình. Hạn ngạch săn lấy chiến lợi phẩm tài trợ phần lớn cho việc này là nhỏ và do nhà nước ấn định: vài con ibex, cừu xanh và markhor đực già mỗi mùa đông, được đấu giá với mức phí từ khoảng 10.000 đô la cho một con ibex đến hơn 200.000 cho một con markhor.

Bạn không cần phải đi săn để ủng hộ nó, và phần lớn du khách của chúng tôi sẽ không bao giờ làm vậy. Chính những ngôi làng ấy vận hành các homestay, dịch vụ hướng dẫn và phí khu bảo tồn mà một tour sinh thái thông thường đóng góp vào. Cốt lõi của mô hình rất đơn giản: khi một con vật sống mang về cho cộng đồng nhiều hơn một con vật chết, cộng đồng sẽ bảo vệ nó. Với những ai tò mò, trang về săn lấy chiến lợi phẩm của chúng tôi giải thích đầy đủ hệ thống giấy phép.